Νεώτερα δεδομένα για τη διάγνωση  των επιληπτικών κρίσεων στο σκύλο

   Ως επιληπτική κρίση ορίζεται το αποτέλεσμα μη ελεγχόμενης, παροξυντικής και συγχρονισμένης διαταραχής (εκπόλωση) της λειτουργίας μιας ή περισσότερων ομάδων νευρώνων του φλοιού ή των υποφλοιωδών περιοχών του εγκεφάλου. Χαρακτηρίζεται κλινικά από μεταβολή της συνείδησης και της συμπεριφοράς και από αυτόνομα συμπτώματα σε συνδυασμό με απροαίρετη κινητική δραστηριότητα.
Οι επιληπτικές κρίσεις αποτελούν τη συχνότερη νευρολογική νόσο που αντιμετωπίζουν οι κτηνίατροι.
Η ταξινόμηση των επιληπτικών κρίσεων γίνεται με βάση την κλινική εικόνα ή την αιτιολογία τους.
1. Ταξινόμηση των επιληπτικών κρίσεων με βάση τη κλινική εικόνα
Οι επιληπτικές κρίσεις στο σκύλο ταξινομούνται σε εστιακές, μερικές και γενικευμένες.
Η εστιακή επιληπτική κρίση χαρακτηρίζεται από αιφνίδια εκπόλωση μικρής ομάδας νευρώνων του φλοιού των εγκεφαλικών ημισφαιρίων χωρίς περαιτέρω εξάπλωση. Η εστιακή επιληπτική κρίση δεν αναγνωρίζεται στη πράξη διότι δεν έχει κλινικές εκδηλώσεις, αλλά αναγνωρίζεται μόνο στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ).
Η μερική επιληπτική κρίση είναι μία εστιακή κρίση με περιορισμένη εξάπλωση και κλινικές εκδηλώσεις. Ανάλογα με το είδος των κλινικών συμπτωμάτων που μπορεί να είναι αισθητικά ή κινητικά και να συνοδεύονται με απώλεια ή όχι της συνείδησης μπορεί να προσδιορισθεί η εστία της επιληπτικής κρίσης στον φλοιό του εγκεφάλου, ιδιαίτερα αν αυτά είναι μονόπλευρα.  Τις περισσότερες φορές οι μερικές επιληπτικές κρίσεις οφείλονται σε εστιακή αλλοίωση στο φλοιό των εγκεφαλικών ημισφαιρίων   και σπάνια είναι ιδιοπαθείς.
Αναφέρονται δύο κατηγορίες μερικών επιληπτικών κρίσεων: οι απλές και οι σύνθετες.
Η απλή μερική επιληπτική κρίση χαρακτηρίζεται από πρωτογενή διαταραχή στην λειτουργία των κινητικών νευρώνων του φλοιού του εγκεφάλου χωρίς διαταραχή της αισθητικότητας. Οι κλινικές εκδηλώσεις των απλών μερικών επιληπτικών κρίσεων που εμφανίζονται και εξαφανίζονται αυτόματα είναι ο μυϊκός τρόμος, η στροφή της κεφαλής η κάμψη του άκρου, η σπασμωδική κίνηση των μυών του προσώπου, η μυοκλονία που αφορά μόνο τους μύες της κεφαλής και του αυχένα, η σιελόρροια και η μυδρίαση. Μερικές φορές η απλή μερική επιληπτική κρίση είναι δύσκολο να διαφοροποιηθεί από τις παθήσεις που εκδηλώνονται με διαταραχή της κινητικότητας (movement disorders). Όταν οι κλινικές εκδηλώσεις μιας απλής μερικής επιληπτικής κρίσης είναι μονόπλευρες τότε η επιληπτογενής εστία  βρίσκεται στο ετερόπλευρο εγκεφαλικό ημισφαίριο. Στις περισσότερες περιπτώσεις των απλών μερικών επιληπτικών κρίσεων η επιληπτογενής εστία βρίσκεται στην κινητική περιοχή των εγκεφαλικών ημισφαιρίων.
Στον άνθρωπο μια απλή μερική επιληπτική κρίση (εστιακή κινητική) που χαρακτηρίζεται αρχικά από τονικό σπασμό του ενός άνω άκρου και στη συνέχεια από κλονικές συσπάσεις που επεκτείνονται σε όλο το άνω άκρο, στην ομόπλευρη πλευρά του προσώπου και στο ομόπλευρο κάτω άκρο ονομάζεται jacksonian seizure. Στις περιπτώσεις αυτές η επιληπτογενής εστία ευρίσκεται στην κινητική περιοχή του ετερόπλευρου εγκεφαλικού ημισφαιρίου.
Η σύνθετη μερική επιληπτική κρίση (ψυχοκινητική) χαρακτηρίζεται από διαταραχή της αισθητικής λειτουργίας που εκδηλώνεται με αλλαγή της συμπεριφοράς. Παραδείγματα αλλαγής συμπεριφοράς είναι αιφνίδια επεισόδια επίμονου βλέμματος στο διάστημα, τρεξίματος χωρίς σκοπό, καταδίωξης της ουράς, επίθεσης στους μηρούς, κυνήγι  μυγών ή φωτός, μη φυσιολογικός θυμός, κινήσεις των γνάθων με θόρυβο (jaw snapping), επίμονο βλέμμα σε ένα σημείο (star-gazing), κινήσεις κατάποσης ή μάσησης και σύντομα επεισόδια απώλειας της συνείδησης.   Η διαταραχή της συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια της επιληπτικής κρίσης υποδηλώνει προσβολή του limbic system. Μια σύνθετη μερική επιληπτική κρίση μπορεί να εξελιχθεί σε γενικευμένη.
Η γενικευμένη επιληπτική κρίση (grand mal seizure) είναι η κατηγορία των επιληπτικών κρίσεων που παρατηρείται συχνότερα στο σκύλο. Οι petit mal seizures που αναφέρονται στους ανθρώπους και χαρακτηρίζονται από μικρής διάρκειας διαταραχής της συνείδησης με καταγραφή ΗΕΓ ειδικής μορφής, δεν αναφέρονται στα υπόλοιπα θηλαστικά. 
Κατά την γενικευμένη επιληπτική κρίση η αρχική επιληπτογενής εστία που μπορεί να εντοπίζεται σε ένα εγκεφαλικό ημισφαίριο εξαπλώνεται αμέσως στον θάλαμο και διαμέσου των νευρώνων του ενεργοποιείται ολόκληρος ο εγκέφαλος. Επίσης, είναι πιθανόν η αρχική επιληπτογενής εστία να εντοπίζεται στο θάλαμο. 
Η γενικευμένη επιληπτική κρίση χαρακτηρίζεται από απώλεια της συνείδησης, τονική σύσπαση όλων σχεδόν των εκτεινόντων σκελετικών μυών (antigravity muscles), πλάγια κατάκλιση που συνοδεύεται με διαστήματα τονικής και κλονικής μυϊκής δραστηριότητας Η δραστηριότητα αυτή προκαλεί στο άκρο ποδηλατικές κινήσεις. Μπορεί να παρατηρηθούν κινήσεις μάσησης σε συνδυασμό με σιελόρροια, μυδρίαση, ανύψωση των τριχών και μερικές φορές απροαίρετη ούρηση ή αφόδευση. Κατά τη διάρκεια της τονικής φάσης μπορεί να παρατηρηθεί άπνοια. Η γενικευμένη επιληπτική κρίση διαρκεί 30 sec-3 min. Ακολουθείται από μετεπιληπτικό στάδιο ποικίλης διάρκειας και τέλος επέρχεται πλήρης αποκατάσταση.

2. Ταξινόμηση των επιληπτικών κρίσεων με βάση την αιτιολογία
Για να εκδηλωθεί επιληπτική κρίση απαιτείται κάποια διαταραχή στους νευρώνες του φλοιού των εγκεφαλικών ημισφαιρίων ή στο περιβάλλον τους. Τέτοιες διαταραχές μπορεί να προκαλέσουν ενδοκρανιακές νόσοι, εξωκρανιακές νόσοι και η ιδιοπαθής επιληψία.
Α. Ενδοκρανιακές Νόσοι (Οργανικές εγκεφαλοπάθειες)
Οι ενδοκρανιακές νόσοι προκαλούν διαταραχή στην ανατομική δομή του εγκεφάλου. Η νευρολογική εξέταση μετά το πέρας του μετεπιληπτικού σταδίου μπορεί να αποκαλύψει νευρολογικά ελλείμματα που επιβεβαιώνουν την ενδοκρανιακή νόσο. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν:
1. Συγγενείς και κληρονομικές εγκεφαλοπάθειες
Οι συγγενείς και κληρονομικές εγκεφαλοπάθειες που προκαλούν πλημμελή διάπλαση των εγκεφαλικών ημισφαιρίων όπως η αποφρακτική μορφή της υδροκεφαλίας και η λειεγκεφαλία  μπορεί να προκαλέσουν επιληπτικές κρίσεις.
2. Εγκεφαλική κάκωση
Η βαριά εγκεφαλική κάκωση που συνοδεύεται με νευρολογικά ελλείμματα τη στιγμή της κάκωσης μπορεί να προκαλέσει επιληπτική κρίση τη στιγμή του τραυματισμού ή αργότερα μετά από εβδομάδες ή μήνες. Η επιληπτογενής εστία δημιουργείται από τον πολλαπλασιασμό των αστροκυττάρων, τη νέα οργανωτική δομή των νευρώνων και τη δημιουργία νέων συνάψεων κατά τη φάση της επούλωσης της κάκωσης.
3. Νεοπλάσματα
Τα νεοπλάσματα του εγκεφάλου αποτελούν τη συχνότερη αιτία εκδήλωσης επιληπτικών κρίσεων. Επίσης, είναι η συχνότερη αιτία εκδήλωσης επιληπτικών κρίσεων χωρίς άλλα νευρολογικά ελλείμματα στα αρχικά στάδια. Ποτέ δεν πρέπει να αποκλείεται ένα εγκεφαλικό νεόπλασμα η μια άλλη διαταραχή στην δομή του εγκεφάλου  επειδή η νευρολογική εξέταση στη περίοδο μεταξύ δύο επιληπτικών κρίσεων είναι φυσιολογική. Η αλλοίωση μπορεί να προσβάλλει μεγάλη περιοχή των εγκεφαλικών ημισφαιρίων χωρίς να διαπιστώνονται νευρολογικά ελλείμματα. Για παράδειγμα νεοπλάσματα του οσφρητικού βολβού ή των μετωπιαίων λοβών στο σκύλο προκαλούν επιληπτικές κρίσεις χωρίς άλλα νευρολογικά ελλείμματα. Τα νεοπλάσματα του εγκεφάλου στη γάτα (συχνότερο είναι το μηνιγγίωμα) δεν προκαλούν συχνά επιληπτικές κρίσεις σε σύγκριση με το σκύλο. 
4. Φλεγμονώδεις εγκεφαλοπάθειες (εγκεφαλίτιδες)
Εγκεφαλίτιδα οποιασδήποτε αιτιολογίας (ιογενής, βακτηριδιακή, πρωτοζωική, ρικετσιακή , μυκητιακή και ανοσολογική (κοκκιωματώδης μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, νεκρωτική μηνιγγοεγκεφαλίτιδα (συχνή στα pug) νεκρωτική λευκοεγκεφαλίτιδα (συχνή στα Yorkshire) μπορεί να προκαλέσει επιληπτικές κρίσεις.
5. Αγγειογενείς και εκφυλιστικές  εγκεφαλοπάθειες
Όλες οι αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν ισχαιμία ή θρόμβωση στο φλοιό των εγκεφαλικών ημισφαιρίων μπορεί να προκαλέσουν επιληπτική κρίση.
Β. Εξωκρανιακές νόσοι
Στις εξωκρανιακές αιτίες επιληπτικών κρίσεων περιλαμβάνονται νοσήματα άλλων συστημάτων που διαταράσσουν δευτερογενώς το μεταβολισμό των νευρικών κυττάρων. Αν και με τη νευρολογική εξέταση μετά από το μετεπιληπτικό στάδιο δεν διαπιστώνονται ελλείμματα, με τη κλινική εξέταση και τις εργαστηριακές εξετάσεις μπορεί να προσδιορισθεί η νόσος.
1. Υπογλυκαιμία
Η υπογλυκαιμία οποιασδήποτε αιτιολογίας αποτελεί συχνή αιτία επιληπτικής κρίσης. Η συχνότερη αιτία υπογλυκαιμίας είναι το νεόπλασμα των β-κυττάρων των νησιδίων του παγκρέατος που παράγει ινσουλίνη (ινσουλίνωμα). Οι επιληπτικές κρίσεις παρατηρούνται αμέσως μετά τη σίτιση που αποτελεί ερέθισμα για την έκκριση μεγάλων ποσοτήτων ινσουλίνης. Μερικές φορές επί ινσουλινώματος λόγω μεγάλης πτώσης του σακχάρου στο αίμα προκαλείται διαταραχή στη συμπεριφορά ή  πάρεση νευρομυϊκής αιτιολογίας ή αμφότερα σε συνδυασμό με αταξία. 
Άλλες αιτίες υπογλυκαιμίας είναι η υπογλυκαιμία των κυνηγετικών σκύλων που παρατηρείται μετά από έντονη άσκηση και η υπογλυκαιμία που παρατηρείται σε κυνάρια νανόμορφων φυλών ηλικίας  6-12 εβδομάδων.
2. Ηπατική εγκεφαλοπάθεια
Οφείλεται συνήθως σε συγγενείς πυλαιο-συστηματικές αναστομώσεις. Τα συμπτώματα προκαλούνται από την αυξημένη αμμωνία που κυκλοφορεί στο αίμα και στον εγκέφαλο επειδή υπάρχει αδυναμία του ήπατος να την απομακρύνει.
3. Ηλεκτρολυτικές διαταραχές
Η συχνότερη ωσμωτική διαταραχή που μπορεί να προκαλέσει επιληπτικές κρίσεις σε συνδυασμό και με άλλα νευρολογικά συμπτώματα είναι η υπερνατριαιμία στο σκύλο (κατανάλωση μεγάλης ποσότητας θαλασσινού νερού).
4. Ουραιμία
Σπάνια η χρόνια ουραιμία μπορεί να προκαλέσει επιληπτικές κρίσεις. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια στις γάτες μπορεί να προκαλέσει υπέρταση και αγγειίτιδα που οδηγούν σε ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια που συνοδεύεται από επιληπτικές κρίσεις.
5. Εντερικά ενδοπαράσιτα
Τα κυνάρια με βαρύ εντερικό παρασιτισμό μπορεί να παρουσιάσουν επιληπτικές κρίσεις που εξαφανίζονται μετά την απομάκρυνση των ενδοπαρασίτων. Η πιο πιθανή εξήγηση για τις κρίσεις είναι η υπογλυκαιμία, η υπασβεστιαιμία η κάποια τοξίνη των παρασίτων.
6. Υπερλιπιδαιμία
Παρατηρείται στα miniature schnauzer σε ηλικία μεταξύ 2 και 7 ετών
7. Υποξία
Η πιο συχνή αιτία υποξίας (μειωμένη τροφοδοσία των ιστών με οξυγόνο) ή ανοξίας (απουσία τροφοδοσίας των ιστών με οξυγόνο) είναι η καρδιαγγειακή δυσλειτουργία που προκαλείται από την αναισθησία. Επί υποξίας ή ανοξίας μπορεί να παρατηρηθούν επιληπτικές κρίσεις αν και το κύριο σύμπτωμα είναι η τυφλότητα κεντρικής αιτιολογίας.
Γ. Ιδιοπαθής επιληψία
Η ιδιοπαθής επιληψία είναι η πιο συχνή αιτία επιληπτικών κρίσεων στο σκύλο. Είναι ένα σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια επιληπτικών κρίσεων χωρίς να διαπιστώνεται η αιτιολογία. Η διάγνωση βασίζεται στον αποκλεισμό όλων των άλλων αιτίων που μπορεί να προκαλέσουν επιληπτικές κρίσεις.
Η κλινική και νευρολογική εξέταση μετά το μετεπιληπτικό στάδιο είναι φυσιολογικές. Επίσης, οι αιματολογικές εξετάσεις, η ανάλυση του ΕΝΥ και οι απεικονιστικές εξετάσεις που γίνονται για να αποκλειστούν άλλες ενδοκρανιακές και εξωκρανιακές αιτίες επιληπτικών κρίσεων είναι φυσιολογικές.
Στους σκύλους με ιδιοπαθή επιληψία ο ουδός των επιληπτικών κρίσεων είναι χαμηλός και καθορίζεται από γονίδια που μπορεί να μεταβιβάζονται γενετικώς. Σε αρκετές φυλές σκύλων έχει αποδειχθεί η κληρονομική μετάδοση της ιδιοπαθούς επιληψίες. Στις φυλές αυτές ανήκουν τα G. shepherd, Belgian Turvuren, keeshond, beagle, English springer spaniel, dachshund, vizsla, Bernese mountain dog, Irish wolf hound, golden retriever, standard poodle και Labrador retriever.  Η συχνότητα εμφάνισης ιδιοπαθούς επιληψίας είναι μεγάλη και σε άλλες φυλές που δεν έχει αποδειχθεί η κληρονομική μετάδοση. Επίσης, ιδιοπαθής επιληψία παρατηρείται και σε σκύλους ακαθορίστου φυλής.
Στην ιδιοπαθή επιληψία οι επιληπτικές κρίσεις είναι συνήθως γενικευμένες αν και μπορεί να παρατηρηθούν και μερικές επιληπτικές κρίσεις. Οι κρίσεις εμφανίζονται συνήθως στην ηλικία των 6 μηνών έως 6 ετών, χωρίς να αποκλείεται η εμφάνιση κρίσεων  σε νεαρότερους ή γηραιότερους σκύλους. Η επιληπτική κρίση διαρκεί συνήθως  30 sec έως 3 min.  Εάν η επιληπτική κρίση είναι μερική , ο τύπος της είναι σταθερός και δεν μεταβάλλεται σε ένα συγκεκριμένο άτομο. Οι μεγαλόσωμες φυλές (G shepherd, Saint Bernard, Irish setter) εκδηλώνουν συχνά πολύ βαρειάς έντασης επιληπτικές κρίσεις που εξελίσσονται σε ομαδικές. Στα miniature και toy poodles παρατηρείται συνήθως ήπια μορφή γενικευμένης επιληψίας χωρίς απώλεια της συνείδησης που εκδηλώνεται με αποπροσανατολισμό, απώλεια της ισορροπίας, σπαστικότητα στον αυχένα, κορμό και άκρα και μη ελεγχόμενο διάχυτο μυϊκό τρόμο. Η επιληπτική κρίση μπορεί να διαρκέσει έως και 30 min.
Οι περισσότεροι σκύλοι με ιδιοπαθή επιληψία βρίσκονται σε ελαφρά καταστολή και παρουσιάζουν τυφλότητα στο μετεπιληπτικό στάδιο που συνήθως διαρκεί ολιγότερο από μια ώρα. Το διάστημα μεταξύ των επιληπτικών κρίσεων ποικίλει από μια έως μερικές εβδομάδες ή και  μήνες. Η συχνότητα των επιληπτικών κρίσεων αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας.
Μερικές φορές, ειδικότερα σε κυνάρια μπορεί να παρατηρηθούν επιληπτικές κρίσεις που διαρκούν για διάστημα μερικών ημερών και μετά εξαφανίζονται. Δεν έχει διαπιστωθεί κάποια ιδιαίτερη αιτία για τις κρίσεις αυτές.
Η ιδιοπαθής επιληψία στις γάτες δεν έχει μεγάλη συχνότητα εμφάνισης.
Τα  κλινικά στάδια των γενικευμένων επιληπτικών κρίσεων είναι:
1. Πρόδρομο στάδιο (prodrome, prodromal period)
Είναι η περίοδος που προηγείται της επιληπτικής κρίσης. Χαρακτηρίζεται από διαταραχή της συμπεριφοράς του ασθενή (συνεχείς υλακές, αυξημένη ή μειωμένη αναζήτηση προσοχής από τον ιδιοκτήτη, ανησυχία).
2. Αύρα (aura)
Σαν αύρα χαρακτηρίζονται τα αρχικά εστιακά ή αισθητικά συμπτώματα που παρατηρούνται μερικά sec πριν από μία γενικευμένη επιληπτική κρίση.
Στην κτηνιατρική δεν χρησιμοποιούνται συνήθως οι όροι πρόδρομο στάδιο και αύρα επειδή δύσκολα αναγνωρίζονται
3. Κύριο επιληπτικό στάδιο (ictal period, ictus)
Διαρκεί από λίγα sec έως λίγα min. (30-90 sec)
Χαρακτηρίζεται από διαταραχή της συνείδησης, τονικούς, κλονικούς ή τονικοκλονικούς μυϊκούς σπασμούς, ακράτεια ούρων και κοπράνων, σιελόρροια και μυδρίαση. Την κλονική φάση ακολουθούν συνήθως κινήσεις κωπηλασίας ή ποδηλατισμού (αυτοματισμοί). Τα καθυστερημένα αυτά συμπτώματα συμβολίζουν την επαναφορά της συνείδησης.
4. Μετεπιληπτικό στάδιο (postictal phase)
Είναι η περίοδος της αποκατάστασης. Διαρκεί στις περισσότερες περιπτώσεις ολιγότερο από μία ώρα. Σπάνια μπορεί να διαρκέσει 1-2 ημέρες.
Οι σκύλοι εκδηλώνουν άσκοπη περιπλάνηση, ανησυχία, αποπροσανατολισμό, κυκλικές κινήσεις, κατάπτωση ή λήθαργο, μυϊκή αδυναμία, παροδική απώλεια του αντανακλαστικού της απειλής με ή χωρίς αμαύρωση (κεντρική τυφλότητα) ( ή όραση επανέρχεται σε διάστημα από μερικές ώρες έως αρκετές ημέρες) , πολυδιψία και πολυφαγία, ακράτεια ούρων και κοπράνων.
Κατά τη φάση αυτή τα νευρικά κύτταρα του ασθενή έχουν εξαντληθεί από την υπερβολική δραστηριότητα κατά τη φάση του κύριου επιληπτικού σταδίου. Δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της βαρύτητας και της διάρκειας της επιληπτικής κρίσης και της βαρύτητας, της διάρκειας ή της φύσης του μετεπιληπτικού σταδίου. Μία βραχείας διάρκειας μερική επιληπτική κρίση μπορεί να συνοδεύεται από μεγάλης διάρκειας και βαρύτερης μορφής  μετεπιληπτικού σταδίου σε σύγκριση με μία γενικευμένη επιληπτική κρίση.

���ģ������http://BestMoban.Com,����ģ�������http://BestMoban.Com http://9host.cn http://bestsucai.com