Το αιθουσαίο σύνδρομο (ΑΣ) στο σκύλο και τη γάτα

Στις κύριες λειτουργίες του αιθουσαίου συστήματος περιλαμβάνονται η διατήρηση της φυσιολογικής στάσης της κεφαλής και του σώματος, της ισορροπίας και του μυϊκού τόνου και ο συντονισμός των κινήσεων των οφθαλμικών μυών ώστε οι άξονες των οφθαλμών να διατηρούνται πάντα παράλληλοι. Το αιθουσαίο σύνδρομο (ΑΣ) στο σκύλο και τη γάτα εκδηλώνεται με κλίση της κεφαλής προς την πλευρά που πάσχει, ασύμμετρη αταξία με ομόπλευρη διαταραχή της ισορροπίας και νυσταγμό. Η παραπέρα διαφοροποίηση του ΑΣ σε κεντρικό (αιθουσαίοι πυρήνες, αρχιπαρεγκεφαλίδα) ή περιφερικό (υμενώδης λαβύρινθος, αιθουσαίο γάγγλιο, αιθουσαίος κλάδος ακουστικού νεύρου) θα στηριχθεί στη νευρολογική εξέταση, την ανάλυση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού και τις απεικονιστικές (ακτινογραφήματα ή/και αξονική τομογραφία του λιθοτυμπανικού οστού, αξονική ή μαγνητική τομογραφία του εγκεφάλου) εξετάσεις .

Κλινική εικόνα του αιθουσαίου συνδρόμου

Σε μονόπλευρη βλάβη του αιθουσαίου συστήματος, η διαταραχή στη μετάδοση των νευρικών ώσεων προς το αιθουσονωτιαίο δεμάτιο προκαλεί μείωση του τόνου των εκτεινόντων μυών και κλίση της κεφαλής και του κορμού του σώματος προς την ίδια πλευρά με αποτέλεσμα την εμφάνιση ασύμμετρης αταξίας. Σε βαριά περιστατικά διαπιστώνεται αδυναμία στήριξης στα άκρα και μετακίνηση του ζώου με κινήσεις βυτίου. Παράλληλα, η μονόπλευρη διαταραχή της λειτουργίας των αισθητικών νευρώνων που συνδέουν τους αιθουσαίους πυρήνες με εκείνους των κινητικών νεύρων των οφθαλμικών μυών (ΕΣ ΙΙΙ, IV και VI ) προκαλεί την εμφάνιση αυτόματου νυσταγμού ακόμη και όταν το ζώο δεν κινείται. Ο νυσταγμός, ανάλογα με τη φορά της κίνησης των οφθαλμών, μπορεί να είναι οριζόντιος, κάθετος ή περιστροφικός, ενώ στο κεντρικό ΑΣ η κατεύθυνσή του ορισμένες φορές αλλάζει ανάλογα με τη μεταβολή της θέσης της κεφαλής.

Η κλινική διαφοροποίηση του κεντρικού από το περιφερικό ΑΣ θα στηριχθεί στην προσεκτική και σωστή νευρολογική εξέταση, που πρέπει να επαναλαμβάνεται αρκετές φορές τις 48 πρώτες ώρες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων προκειμένου να βελτιωθεί η αξιοπιστία της εκτίμησης των ευρημάτων της. Η συνύπαρξη σπαστικής ημιπάρεσης ή τετραπάρεσης, καθυστέρησης στην εκδήλωση ή απουσίας των αντανακλαστικών θέσης ή/και διαταραχών από τις άλλες εγκεφαλικές συζυγίες, υποδηλώνει κεντρική εντόπιση των αλλοιώσεων που απαιτεί την ανάλογη διαγνωστική προσέγγιση .

Στην κλινική όμως πράξη, η διαφοροποίηση του περιφερικού από το κεντρικό ΑΣ δεν είναι πάντοτε εύκολη, ιδιαίτερα όταν η εμφάνιση των συμπτωμάτων είναι απότομη και η έντασή τους μεγάλη, με αποτέλεσμα τη λανθασμένη πολλές φορές αρχική κλινική εκτίμηση και πρόγνωση του συγκεκριμένου περιστατικού. Επιπλέον, στην περίπτωση του αμφοτερόπλευρου περιφερικού ή και του παράδοξου ΑΣ οι ιδιαιτερότητες της κλινικής εικόνας δυσχεραίνουν τη νευροανατομική εντόπιση της αλλοίωσης. Στο πρώτο, ενώ παρατηρείται κλίση κεφαλής και του κορμού του σώματος προς τη μια πλευρά ή νυσταγμός, η ευρεία ταλάντευση της κεφαλής σε οριζόντιο επίπεδο και η συμμετρική αταξία συχνά οδηγούν στην εκδοχή του παρεγκεφαλιδικού συνδρόμου. Το παράδοξο ΑΣ ενδέχεται να εμφανιστεί όταν οι αλλοιώσεις εντοπίζονται στην αρχιπαρεγκεφαλίδα ή τα οπίσθια παρεγκεφαλιδικά σκέλη, με αποτέλεσμα να χάνεται η κατασταλτική τους επίδραση στους εκτείνοντες μυς των ομόπλευρων άκρων και παράλληλα να αυξάνει ο μυϊκός τους τόνος. Με τον τρόπο αυτό προκαλείται κλίση της κεφαλής και του κορμού προς την αντίθετη της αλλοίωσης πλευρά του σώματος.

Διαγνωστική προσέγγιση

Όταν λαμβάνεται το ιστορικό ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στα στοιχεία ταυτότητας του ζώου (ηλικία , φύλο, φυλή) επειδή αρκετές παθολογικές καταστάσεις συχνότερα εμφανίζονται σε ορισμένες ηλικίες ή φυλές (πχ ιδιοπαθές αιθουσαίο σύνδρομο των υπερήλικων σκύλων, συγγενές αιθουσαίο σύνδρομο). Επιβάλλεται, επίσης, η διεξοδική διερεύνηση του νοσολογικού παρελθόντος του ζώου επειδή μπορεί να αποκαλύψει στοιχεία που σχετίζονται άμεσα με την εμφάνιση του ΑΣ (πχ υποτροπιάζουσα έξω-μέση ωτίτιδα) ή έμμεσα ύστερα από προηγούμενη χρησιμοποίηση τοπικών (πχ χλωρεξιδίνη) ή συστηματικών (πχ αμινογλυκωσιδικά αντιβιοτικά) ωτοτοξικών φαρμάκων. Επιπλέον, η απότομη ή προοδευτική εμφάνιση και η βελτίωση, επιδείνωση ή στασιμότητα της κλινικής εικόνας, διευκολύνουν σημαντικά τη διαφορική διάγνωση. Με τη νευρολογική εξέταση, συνήθως μπορεί να διαφοροποιηθεί το κεντρικό από το περιφερικό ΑΣ, με την προϋπόθεση ότι όταν η εμφάνιση των νευρικών συμπτωμάτων είναι απότομη, επανεκτιμάται η κλινική εικόνα του ζώου μετά τις πρώτες 48 ώρες.

Εκτός από την αιματολογική εξέταση, τις βιοχημικές εξετάσεις ρουτίνας στον ορό του αίματος και την ανάλυση των ούρων, η διαγνωστική διερεύνηση των περιστατικών με ΑΣ καθορίζεται από την κεντρική ή περιφερική εντόπιση των αλλοιώσεων. Όταν υπάρχει υποψία περιφερικού ΑΣ θα πρέπει να προηγείται η αμφοτερόπλευρη ωτοσκόπηση και η ακτινολογική εξέταση των τυμπανικών κοιλοτήτων. Σε περίπτωση ρήξης του τυμπανικού υμένα ή διαπίστωσης ακτινοσκιερότητας στην κοιλότητα του τυμπάνου κρίνονται απαραίτητες η λήψη εξιδρώματος (κυτταρολογική-μικροβιολογική εξέταση) και η αξονική τομογραφία της περιοχής. Με την τελευταία εντοπίζονται εύκολα και συνήθως διαφοροποιούνται οι χωροκατακτητικές αλλοιώσεις (πχ πρωτογενή ή μεταστατικά νεοπλάσματα του εγκεφάλου, κοκκιώματα). Εφόσον οι παραπάνω εξετάσεις είναι αρνητικές και δεν υπάρχει υπόνοια αύξησης της ενδοκρανιακής πίεσης, ακολουθεί η λήψη και ανάλυση δείγματος από το εγκεφαλονωτιαίο υγρό, που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην αιτιολογική διάγνωση (πχ ιδιοπαθής κοκκιωματώδης εγκεφαλίτιδα).

Αίτια του αιθουσαίου συνδρόμου στο σκύλο και τη γάτα

1. Συγγενή και κληρονομικά νοσήματα

Συγγενές αιθουσαίο σύνδρομο

Το συγγενές ΑΣ είναι περιφερικό και έχει παρατηρηθεί σποραδικά σε σκύλους των φυλών Beagle , German shepherd , Doberman , collie και Akita και σε γάτες των φυλών Siamese και Burmese . Πιθανότατα οφείλεται σε υποτελές γονίδιο που εκφράζεται με διαταραχή στη διάπλαση των αιθουσαίων υποδοχέων. Τα αιθουσαία συμπτώματα που εκδηλώνονται από την ηλικία των 4 μέχρι των 12 εβδομάδων, διαφέρουν ως προς το βαθμό έντασής τους και συχνά συνοδεύονται από διαταραχές της ακοής. Χωρίς να υπάρχει ουσιαστική θεραπεία, η προοδευτική και αντισταθμιστικού τύπου βελτίωση της κλινικής εικόνας που παρατηρείται σε αρκετά ζώα, τα κάνει αποδεκτά από τους ιδιοκτήτες τους.

2. Φλεγμονώδεις παθήσεις

Μέση-έσω ωτίτιδα

Πρόκειται για ένα από τα συχνότερα αίτια του περιφερικού ΑΣ στα κατοικίδια σαρκοφάγα. Η χρόνια ή υποτροπιάζουσα έξω ωτίτιδα (επέκταση της σηπτικής φλεγμονής στο μέσο-έσω ους ύστερα από ρήξη του τυμπανικού υμένα ή μυριγγίτιδα) και σπανιότερα η χρόνια φαρυγγίτιδα - αμυγδαλίτιδα (επινέμηση της φλεγμονής διαμέσου της ευσταχιανής σάλπιγγας) και οι ρινοφαρυγγικοί πολύποδες στη γάτα είναι οι παθολογικές εκείνες καταστάσεις που συνήθως οδηγούν σε μέση – έσω ωτίτιδα. Τα περισσότερα περιστατικά παρατηρούνται σε σκύλους που ανήκουν σε φυλές με ανατομική προδιάθεση για έξω ωτίτιδα (π.χ. Poodle , Cocker spaniel ). Αρκετές φορές γίνονται αντιληπτές και άλλες νευρολογικές διαταραχές, όπως η ομόπλευρη παράλυση του προσωπικού νεύρου και το σύνδρομο Horner . Η διάγνωση στηρίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση, την ωτοσκόπηση και την ακτινολογική εξέταση της κοιλότητας του τυμπάνου. Σε λίγα περιστατικά η βακτηριδιακή λοίμωξη μπορεί να επεκταθεί ενδοκρανιακά, προκαλώντας διάχυτη πυώδη μηνιγγοεγκεφαλίτιδα ή αποστήματα στην περιοχή της γεφυροπαρεγκεφαλιδικής γωνίας .

Εγκεφαλίτιδες

Η προσβολή του οπίσθιου στελέχους του εγκεφάλου είναι μάλλον συχνή στις ιογενείς (πχ νόσος του Carr é), στις πρωτοζωϊκές (πχ νεοσπόρωση), στις μυκητιακές (πχ κρυπτοκόκκωση) και στις βακτηριδιακές εγκεφαλίτιδες. Στην ιδιοπαθή κοκκιωματώδη μηνιγγοεγκεφαλίτιδα οι αλλοιώσεις συνήθως εντοπίζονται στην περιοχή της γεφυροπαρεγκεφαλιδικής γωνίας. Στις εγκεφαλίτιδες, εκτός από τα συμπτώματα που χαρακτηρίζουν το κεντρικό ΑΣ, παρατηρούνται οπωσδήποτε και άλλες νευρολογικές διαταραχές .

3. Μεταβολικά νοσήματα

Υποθυρεοειδισμός στο σκύλο

Στην πολυσυστηματική αυτή ενδοκρινοπάθεια μπορεί, αν και σπάνια, να εμφανιστούν και νευρολογικές διαταραχές όπως περιφερική πολυνευροπάθεια, περιφερικό ΑΣ, πάρεση ή παράλυση του προσωπικού νεύρου και πολύ σπανιότερα ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια. Λόγω της χρόνιας εξέλιξης του υποθυρεοειδισμού η διαπίστωση περιφερικού ΑΣ συνήθως δε συνδέεται αιτιοπαθογενετικά με αυτόν ενώ αρκετά σπανιότερα μπορεί να αποτελέσει τη μοναδική κλινική εκδήλωσή του, γεγονός που επιβάλλει την ειδική ενδοκρινολογική διερεύνηση (όπως Τ4, ελεύθερη Τ4, ενδογενής cTSH ) .

Αβιταμίνωση Β 1 στη γάτα

Πρόκειται για μεταβολική εγκεφαλοπάθεια που σήμερα τουλάχιστον εμφανίζεται σποραδικά σε γάτες όταν διατρέφονται σχεδόν αποκλειστικά με ωμά λιπαρά ψάρια (πχ σολομός, τόννος), οι ιστοί των οποίων περιέχουν μεγάλες ποσότητες θειαμινάσης. Η νόσος μπορεί επίσης να εμφανιστεί και σε ζώα που διατρέφονται με βιομηχανοποιημένες γατοτροφές σε εγκυτιωμένη μορφή που θερμάνθηκαν σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες ή περιέχουν διοξείδιο του θείου ως συντηρητικό, επειδή και στις δύο περιπτώσεις προκαλείται καταστροφή της θειαμίνης . Επειδή η βιταμίνη Β 1 είναι απαραίτητη για το μεταβολισμό των υδατανθράκων, της μοναδικής πηγής ενέργειας του ΚΝΣ (κύκλος του κιτρικού οξέος), η έλλειψή της προκαλεί οίδημα, αιμορραγίες και συμμετρική νέκρωση των νευρώνων του οπίσθιου στελέχους του εγκεφάλου και συνεπώς την εκδήλωση νευρικών συμπτωμάτων που χαρακτηρίζουν, μεταξύ των άλλων, και το κεντρικό ΑΣ.

4. Τοξικώσεις

Συμπτώματα του περιφερικού ΑΣ μπορεί να εμφανιστούν ύστερα από παρατεταμένη χορήγηση ή υπερδοσία διαφόρων αμινογλυκωσιδικών αντιβιοτικών (πχ γενταμυκίνη, καναμυκίνη). Στην περίπτωση αυτή, αν και προκαλείται εκφύλιση των υποδοχέων του λαβύρινθου και του οργάνου του Corti , η έγκαιρη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής τις περισσότερες φορές οδηγεί σε προοδευτική υποχώρηση των αιθουσαίων συμπτωμάτων, σε αντίθεση με την κώφωση που παραμένει εφόρου ζωής .

5. Νεοπλάσματα

Νεοπλάσματα που εντοπίζονται στην αντίστοιχη εγκεφαλική συζυγία (πχ σβάννωμα), στο λιθοτυμπανικό οστό (πχ οστεοσάρκωμα, χονδροσάρκωμα) ή στην κοιλότητα του μέσου ωτός (πχ ρινοφαρυγγικοί πολύποδες, ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα) μπορούν να προκαλέσουν την εκδήλωση περιφερικού ΑΣ που συνήθως έχει προοδευτική εμφάνιση και επιδεινούμενη εξέλιξη. Όμως, τα πρωτογενή (πχ μηνιγγιώματα, γλοιώματα, επενδυμώματα, θηλώματα των χοριοειδών πλεγμάτων) και τα μεταστατικά νεοπλάσματα που εντοπίζονται στο οπίσθιο στέλεχος του εγκεφάλου προκαλούν την εμφάνιση νευρικών συμπτωμάτων στα οποία περιλαμβάνονται και εκείνα του κεντρικού ΑΣ .

6. Ιδιοπαθές περιφερικό αιθουσαίο σύνδρομο των υπερήλικων ζώων

Στο σκύλο, το σύνδρομο αυτό έχει άγνωστη αιτιολογία και εμφανίζεται κυρίως σε υπερήλικα άτομα, ανεξάρτητα από το φύλο ή τη φυλή. Τα νευρικά συμπτώματα εμφανίζονται απότομα, αφού συνήθως προηγηθεί ένας ή δύο έμετοι. Κατά κανόνα αυτά είναι ετερόπλευρα και χαρακτηρίζονται από απώλεια της ισορροπίας, αταξία, κλίση της κεφαλής, οριζόντιο νυσταγμό και αναγκαστικές κυκλικές κινήσεις ή κινήσεις βυτίου. Η διαφοροποίηση του είδους του ΑΣ είναι δύσκολη, αν όχι αδύνατη, λόγω του βαθμού έντασης των νευρικών συμπτωμάτων και της έντονης δυσφορίας των ζώων. Για το λόγο αυτό, και την παρακολούθηση της εξέλιξης του περιστατικού, η νευρολογική εξέταση θα πρέπει να επαναλαμβάνεται τουλάχιστον κάθε 24 ώρες. Η διάγνωση, εκτός από το ιστορικό, βασικά στηρίζεται στον προηγούμενο αποκλεισμό όλων των άλλων αιτίων του περιφερικού ΑΣ. Χωρίς να υπάρχει θεραπεία που να επηρεάζει την εξέλιξη του ιδιοπαθούς ΑΣ, αυτό συνήθως αυτοϊάται σε διάστημα 2-4 εβδομάδων αφού προηγηθεί θεαματική βελτίωση της κλινικής εικόνας 24 – 48 ώρες μετά την εμφάνιση των νευρικών συμπτωμάτων. Μόνο σε λίγα ζώα ενδέχεται να παραμένει κάποιος βαθμός νευρολογικής αναπηρίας.

Στη γάτα το ιδιοπαθές περιφερικό ΑΣ εμφανίζεται σε ενήλικα ζώα, ανεξάρτητα από το φύλο και τη φυλή, και έχει επίσης άγνωστη αιτιολογία. Η εμφάνιση των αιθουσαίων συμπτωμάτων είναι και πάλι απότομη, με τη διαφορά ότι σε ορισμένες γάτες η προσβολή είναι αμφοτερόπλευρη. Στην περίπτωση αυτή τα ζώα στηρίζονται με τα άκρα σε απαγωγή, παρουσιάζουν ευρεία ταλάντευση της κεφαλής σε οριζόντιο επίπεδο και έχουν έντονη ανησυχία, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολη, αν όχι αδύνατη, η διαφοροποίηση του περιφερικού ΑΣ από το παρεγκεφαλιδικό σύνδρομο. Η εξέλιξη και η πρόγνωση των περιστατικών της νόσου στη γάτα είναι παρόμοιες με εκείνες της αντίστοιχης νόσου στο σκύλο .

 

 

���ģ������http://BestMoban.Com,����ģ�������http://BestMoban.Com http://9host.cn http://bestsucai.com